TÜKETİCİNİN ÜCRETSİZ ONARIM VE YENİSİ İLE DEĞİŞTİRME HAKKI
Satışa konu olan ilgili malın ayıplı çıkması halinde tüketicinin satıcıya karşı sahip olacağı birtakım seçimlik hakları vardır. Tüketici seçimlik haklarla birlikte zarar noktasında tazminat hakkı da talep edebilir. Tazminat Hakkı seçimlik haklardan biri olmayıp, seçimlik haklarla birlikte talep edilebilir. 6502 Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun 11. Maddesinde dört seçimlik hak düzenlenmiştir;
“Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.” şeklinde düzenlenmiştir.
Tüketici, kural olarak istediği seçimlik hakkı kullanmakta serbesttir. Ayrıca bir zarar meydana gelmesi durumunda Tüketicinin, seçimlik hak ile birlikte tazminat hakkı da doğar.
Bu yazımızda Seçimlik Haklardan Biri Olan Ücretsiz Onarım ve Yenisi ile Değiştirme Hakkı’ndan bahsedeceğiz.
Tüketici, aşırı masraf gerektirmediği takdirde, bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarımını talep edebilir. Ücretsiz onarım hakkının sınırı aşırı masraf gerektirmemesidir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 227.Maddesinde de bu hak düzenlenmiştir:
“MADDE 227- Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.”
Türk Borçlar Kanunundaki Düzenlemede de sınır aşırı masraf gerektirmeme olarak düzenlenmiştir.
TBK ‘dan farklı olarak ilgili mal üzerinde belli bir sürede onarılması gerektiği vurgulanmıştır. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak TKHK 58. Maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Aksi halde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Anlaşılacağı üzere Malın Ücretsiz Onarımı Hakkı; satıcıya, ithalatçıya ve üreticiye karşı ileri sürülebilir. Satıcı, İthalatçı ve Üretici , alacaklıya karşı müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.
TKHK 56. Maddesindeki düzenlemeye göre; Tüketici, TKHK 11. Maddesinde belirtilen seçimlik haklardan onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirin mümkün bulunmadığının anlaşılması hallerinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin bu talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmesinden Satıcı, Üretici ve İthalatçı müteselsil sorumludur.
Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, satıcı derhal tüketiciye iade etmek durumundadır. Tüketicinin, malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakkını seçmesi durumunda ise satıcı, üretici veya ithalatçı , malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebinin kendilerine bildirilmesinden itibaren azami 30 İş Günü içerisinde bu talebi yerine getirme zorunluluğu vardır.
