TÜKETİCİNİN AYIPLI MALIN DEĞİŞTİRİLMESİNİ TALEP HAKKI
Satışa konu olan ilgili malın ayıplı çıkması halinde tüketicinin satıcıya karşı sahip olacağı bir takım seçimlik hakları vardır. Tüketici seçimlik haklarla birlikte zarar noktasında tazminat hakkı da talep edebilir. Tazminat Hakkı seçimlik haklardan biri olmayıp, seçimlik haklarla birlikte talep edilebilir. 6502 Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun 11. Maddesinde dört seçimlik hak düzenlenmiştir;
“Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.” şeklinde düzenlenmiştir.
Tüketici, kural olarak istediği seçimlik hakkı kullanmakta serbesttir. Ayrıca bir zarar meydana gelmesi durumunda Tüketicinin, seçimlik hak ile birlikte tazminat hakkı da doğar.
Bu yazımızda Seçimlik Haklardan Biri Olan Satılanın Ayıpsız Bir Benzeri İle Değiştirilmesi Hakkından bahsedeceğiz.
Kanunda belirtildiği üzere, Satım konusu malın ayıpsız bir benzeri ile değişimi, değiştirmenin mümkün olduğu hallerde söz konusu olacaktır. Eğer aynen değişim imkanı bulunmazsa veya satıcı için orantısız güçlükler meydana getiriyorsa, diğer seçimlik haklardan birinin kullanılması gerekmektedir.
“Orantısız Güçlük” tespiti oldukça zordur. Bu durum tespit edilirken üç husus dikkate alınır. Bunlar “1-Malın Ayıpsız Benzerinin Değeri, 2-Ayıbın Önemi, 3- Diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun yaratıp yaratmayacağı” hususları göz önüne alınarak değerlendirme yapılır.
Ayıpsız benzeri ile değişim genellikle ölçme, tartma , sayma yoluyla diğerinin yerine geçebilen eşyalar bakımından mümkün olur. Buna karşılık, biri diğerinin yerine geçemeyen mallarda ayıpsız malın benzeri ile değişimi söz konusu olmaz.
TBK m.227 hükme göre satıcı da Malın Ayıpsız Misli Hakkını kullanabilmektedir. Satıcı bu hakkı derhal kullanırsa alıcı diğer seçimlik haklara başvuramayacaktır.
6502 Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun 11/2. Maddesine göre “ Ücretsiz değişim veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir.” Bu hükme göre alıcı sadece satıcıya değil , ithalatçı veya üreticiye karşı da bu hakkını kullanabilir. Kısacası, satıcı, ithalatçı ve üretici müteselsilen sorumludurlar. Ancak Üretici veya İthalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde sorumlu tutulamayacaktır.
Tüketicinin, malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakkını seçmesi durumunda satıcı, üretici veya ithalatçı , malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebinin kendilerine bildirilmesinden itibaren azami 30 İş Günü içerisinde bu talebi yerine getirme zorunluluğu vardır.
