MIRASÇILIK BELGESI VERILMESI VE MIRASÇILIK BELGESININ İPTALI DAVASI
Av. Mustafa Alper KÜÇÜKYILMAZ
Mirasçılık Belgesinin Verilmesi
Veraset İlamı ya da Veraset Belgesi olarak da bilinen Mirasçılık Belgesi, ölüm sonrasında yasal mirasçılara, mirasçı olarak atananlara ve vasiyet alacaklılarına bu sıfatlarını gösterir belgeye denilmektedir. Bir kişi öldüğünde mirası geride kalan mirasçılara kendiliğinden geçer. Miras bırakanın son yerleşim yeri veya mirasçıların yerleşim yeri Sulh hukuk mahkemelerine ya da Notere başvuran mirasçılara mirasçılık belgesi verilir.
Mirasçılık belgesi aksi ispatlanana kadar geçerliliğini koruyan resmi belge niteliğindedir. Mirasçılık belgesi; yasal ve atanış mirasçıların murisin terekesi üzerinde mirasçılık sıfatı ve miras paylarını gösteren bir belgedir. Bu belge mirasçıların mirasçılığına karine oluşturur. Mirasla ilgili herhangi bir işlem yapılması, dava açılması için mirasçılık belgesinin mutlaka alınmış olması şarttır.
Mirasçılık Belgesi alınması konusu Türk Medeni Kanunu’nun 598.maddesinde düzenlenmiştir. Mirasçılık belgesinde; ölen kişinin bilinen tüm mirasçıları, her bir mirasçının miras payları, aksi sabit oluncaya kadar ibaresi yazılı olarak olması gereken hususlardır. Miras bırakanın yasal mirasçısı olduklarını iddia ve ispat edenlere mirasçılık belgesi verilir. Mirasçılık belgesinde bütün mirasçıların paylarının açıkça belirtilmesi zorunludur. Yani açıkta pay bırakılamaz.
Mirasçılık belgesi, miras bırakandan mirasçılara intikal eden tereke ile ilgili işlerin yürütülmesi için gerekli olan ve ilgili mercie sunulan bir belgedir. Tereke borçlularından tereke alacağını isteme hakkı ve tapuda taşınmazın kendi payına özgü tescil işlemlerini yaptırma olanağı sağlar.
Boşanan eş mirastan pay alamayacak ve bu sebeple mirasçılık belgesi alamayacaktır. Boşanma davası açılmış ancak kesinleşmeden önce miras bırakan ölmüş ise bu durumda, sağ kalan eşe karşı diğer mirasçılar sağ kalan eşin boşanmada kusurlu olduğunu ispatlayabilir ise sağ kalan eş mirasçı olamayacaktır.
Mirasçılık Belgesinin İptali Davası
Mirasçılık belgesi aksi ispat edilebilen delil niteliği taşımaktadır. Bu dava türü, çekişmeli yargıya tabi olup hasım gösterilerek açılması gerekmektedir. Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni bir belgenin verilmesine ilişkin davanın amacı, kendi mirasçılığına ya da payına yapılan sataşmayı gidermek, gerçeğe uygun mirasçılık belgesi verilmesini sağlamaktır. Özellikle; mirasçının veraset belgesinde gösterilmemiş olması, miras paylarının hatalı gösterilmesi, mirasçı olamayacak kişinin belgede mirasçı olarak yer alması gibi sebeplere dayalı olarak iptal davasının açıldığı görülmektedir.
Dava konusu mirasçılık belgesinde hak sahibi olarak gösterilip miras payı gösterilen kimselere karşı iptal davası açılabilir. Bu kimseler arasında ölmüş olanlar varsa ölenin yasal mirasçılarına karşı da husumetin yöneltilmesi gerekir. Dava sadece önceki mirasçılık belgesinin iptali şeklinde açılmamalı, ayrıca yeni bir mirasçılık belgesinin verilmesini de içermelidir.
Mirasçılık belgesinin iptali davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olup yetkili mahkeme ise ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesidir. Mirasçıların yerleşim yeri mahkemeleri de yetkili kılınmış bulunmaktadır.
İlgili Yargıtay Kararları
Veraset İlamı Tapu İptali ve Miras Payı Oranında Tescil İstemi
Yargıtay 1. Hukuk Dairesine göre, “ Çekişmeli 258 ada 7 parsel sayılı taşınmazın, 1991 yılında yapılan kadastro çalışmaları esnasında Hazine adına tespit edildiği, yapılan bu tespite karşı 20.12.1991 tarihinde M. A. mirasçılarından Maksut ve C. mirasçılarının Ağrı Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 27.08.1992 tarihli 1991/99 Esas ve 1992/154 Sayılı kararıyla verilen veraset ilamına dayanarak tespite itiraz davası açtığı, bu veraset ilamında kök muris M. mirasçısı olarak sadece Maksut ve C. mirasçılarının gözüktüğü, davacıların anneannesi olan Peri Ö.'in mirasçı olarak veraset ilamında gözükmediği anlaşılmıştır. Ağrı Kadastro Mahkemesi'nde 1991/112 Esas ve 2002/12 Karar sayılı dosyada görülen tespite itiraz davasında, taşınmazın M. A.'den geldiği kabul edilmek suretiyle yukarıda sözü edilen 27.08.1992 veraset ilamı doğrultusunda M. A. mirasçılarından Maksut ve C. mirasçıları adına taşınmazın hükmen tesciline karar verilmiştir. Mahkemece, Hazine adına tespit edildikten sonra eldeki dosyanın davalıları tarafından Ağrı Kadastro Mahkemesine açılan kadastro tespitine itiraz davasına ilişkin 1991/112 Esas ve 2002/12 Karar Sayılı kararı ile çekişmeli taşınmazın muris M. A.'e ait olduğu kabul edilerek Ağrı Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 1991/99 Esas ve 1992/154 Karar sayılı veraset ilamı doğrultusunda davalılar adına hükmen tescil edildiği, davacıların söz konusu veraset ilamında muris M. A.'in mirasçısı olduğu halde murisleri Peri kızı Hanım Ö.'in görünmediği, ancak davacılar tarafından en yakın tarihli sunulan 03.06.2016 tarihli veraset ilamında davacıların da muris M. A.'in yasal mirasçıları arasında bulunduğu kabul edilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmişse de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye elverişli değildir. Şöyle ki; kadastro mahkemesinin hükmen tescile esas kabul ettiği kök muris M. A.'e ait veraset ilamında davacıların anneannesi Peri'nin adının bulunmadığı, ancak davacının dayandığı kök muris M. A.'e ait veraset ilamında davacıların mirasçı olarak yer aldığı görülmüşse de, mevcut haliyle kök muris M. A.'e ait veraset ilamlarındaki çelişkinin düzeltilmesi için davacıya hasımlı veraset davası açmak üzere süre verilmemiş, dosya içerisinde bulunan Ağrı Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/230 Esas, 2016/252 Karar sayılı veraset ilamında söz edilmemekle beraber, UYAP üzerinden ulaşılan nüfus kayıt örneğinden 2004 yılında öldüğü anlaşılan 6/12 pay oranında tapu kayıt maliki olarak gözüken Maksut'un, ölüm tarihinde hayatta bulunan eşi F. A.'in de 2010 yılında ölmesi nedeniyle geriye mirasçı olarak kardeşlerini bıraktığı hususu değerlendirilmemiştir.
Hal böyle olunca; Mahkemece davacıya, taraflar arasında mirasçılık ilişkisi bulunduğunu ispatlamak için kök muris M. A.'e ait hasımlı veraset ilamı almak üzere süre ve imkan verilmeli, bu şekilde kök muris M. A.'in mirasçıları kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, kök muris M. A.'in mirasçısı 6/12 pay oranında tapu kayıt maliki olan Maksut'un kendisinden sonra 2010 yılında ölen F. A.'in mirasçı olup olmadığı saptanmalı, F.'nin Maksut mirasçısı olduğu belirlendiği takdirde yasal mirasçıları davaya dahil edilerek taraf teşkili sağlanmalı, bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller ile birlikte sonucuna göre bir karar verilmelidir.” denilmektedir. (Y. 1.HD. Esas no: 2021/4364, Karar No: 2022/3740, Karar Tarihi: 09.05.2022).
Hasımlı Mirasçılık Belgesi Doğrultusunda Karar Verilmesi Gerektiği
Yargıtay 1. Hukuk Dairesine göre, “…Bilindiği gibi; ketmi verese ( mirasçılığın gizlenmesi ) davalarında uyuşmazlığın çözümü, hasımlı veraset ilamı alınmak üzere açılacak bir dava sonucu, mirasbırakanın tüm mirasçılarının belirlenmesi ve davacıların bu mirasçılar arasında yer alıp almadığının saptanmasına bağlıdır. Ne var ki somut olayda; çekişme konusu taşınmazların tapuda intikalleri sırasında ibraz edilen hasımsız veraset ilamı ile davacıların elde etmiş olduğu hasımsız veraset ilamı arasında mirasçılar yönünden farklılık bulunduğu halde bu çelişki giderilmeden sonuca gidilmiştir. Hal böyle olunca; davacıya hasımlı veraset ilamı almak için dava açmak üzere süre verilmesi, dava açılır ise sonucu beklenerek temin edilecek hasımlı veraset belgesi doğrultusunda işin esası değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, değinilen hususlar göz ardı edilerek yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.” denilmektedir. (Y. 1.HD. Esas no: 2013/18803, Karar No: 2014/5176, Karar Tarihi: 10.03.2014).
Kaynakça:
Aydemir E./Memiş Y./Ruhi, A./Uçakhan, S./Bahadır, Ç.: Hukuk Davaları, Ankara, 2016
Günay, E.: Sulh Hukuk Mahkemesi Davaları, Soru ve Cevaplarla Miras El Kitabı, Ankara, 2019.
İmre, Z./Erman, H.: Miras Hukuku, Ankara 2022.
Hatemi, H.: Miras Hukuku, İstanbul, 2022.
Yargıtay Kararları.
