MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİ ile YAPILABİLECEK DEĞİŞİKLİKLER
Av. Mustafa Alper KÜÇÜKYILMAZ
Medeni Kanun mal rejimi sözleşmelerini tüm ayrıntıları ile düzenlemiş ve hangi hükümlerinde değişiklik yapılabileceğini de açıkça ifade etmiştir. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde tarafların hangi malları kişisel mal kapsamına hangi malları edinilmiş mal kapsamına alabilecekleri şu şekilde açıklanabilir:
Edinilmiş mallara katılma rejiminde; eşlerden biri diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz. Ancak, kanun eşlere bu hususta kendi aralarında anlaşarak birinin, diğer eşin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunabileceği yönünde anlaşma yapabilecekleri hükmünü getirmiştir. Eşler, aralarında yapacakları anlaşma ile tüm ortak mallar için genel bir düzenleme veya birkaç mal üzerinde de düzenleme yapabileceklerdir.
Eşler mal rejimi sözleşme ile kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler. Başka bir deyişle, bu hüküm ile birlikte taraflar kanunda edinilmiş mal sayılan; kişisel malın gelirinin de kişisel mal olacağını kabul edebilecektirler.
Eşler mal rejimi sözleşmesi ile bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler. Bu hüküm edinilmiş mallara katılma rejiminin düzenlenmesine aykırı gibi görünse de tarafların serbest iradesiyle böyle bir anlaşma yapmalarına olanak tanımaktadır. Taraflar hiçbir sözleşme yapmadıkları takdirde aralarında yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olduğuna göre, işletme gelirini kişisel mal kapsamına almak için anlaşma yapmaları iradelerine bırakılmıştır.
Eşler edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi halinde edinilmiş malların hangi andaki bedellerinin tasfiyede kabul edileceğine de karar verebileceklerdir. Anlaşma sağlayamadıkları takdirde ise tasfiye anındaki rayiç bedel esas alınacaktır.
Eşler, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ile ortaya çıkacak değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi alacakları pay oranını da değiştirebileceklerdir.
Kanun, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde eşlerin artık değere katılım oranını 1/2 olarak belirlemiştir. Ancak taraflar mal rejimi sözleşmesi ile artık değere katılım alacağı için başka bir oran kararlaştırılabilir. Eşler, artık değere 3/4 oranında katılabilecekleri gibi kocanın 1/2 kadının 1/4 oranında diğer eşin artık değeri üzerinde katılma alacağı olabileceğini de kabul edebilirler.
Eşler, artık değere katılma oranlarını, mal rejiminin sona ermesine ilişkin hallere bağlı olarak da farklı kararlaştırabilirler. Bunun haricinde farklı paylaşım oranlarının geçerliliği başka şartlara bağlanabilecektir. Örneğin, her iki eşin mal rejimi süresince çalışmış olmaları veya içlerinden birisinin uzun süre işsiz olması halinde farklı paylaşım oranlarının geçerli olacağı mal rejimi sözleşmesi ile kabul edebilirler.
Kaynakça:
Aydemir E./Memiş Y./Ruhi, A./Uçakhan, S./Bahadır, Ç.: Hukuk Davaları, Ankara, 2016
Kılıçoğlu, A.: Aile Hukuku, Ankara, 2022.
Gençcan, Ö.: Aile Hukuku, Ankara 2011.
Öztan, B.: Medeni Hukukun Temel Kavramları, Ankara 2019.
Yargıtay Kararları.
