KOMİSYONCU ve KOMİSYON SÖZLEŞMESİ

Av. Mustafa Alper KÜÇÜKYILMAZ

Komisyoncu, ücret karşılığında kendi adına müvekkil hesabına hukuki işlem yapmayı üstlenen kişidir. Komisyoncu, kendi adına müvekkili hesabına hukuki işlem yapar. Bu özelliği itibariyle komisyoncu, tacirin dolaylı temsil yetkisine sahip yardımcısıdır. Komisyoncu, kendi adına müvekkili tacir hesabına hukuki işlem yaptığından bu hukuki işlemden doğan hak ve borçlar da kendisine ait olur. 

Komisyoncu ile müvekkili arasındaki ilişki kural olarak sürekli değildir ve müvekkil komisyoncuya tek bir sözleşmenin yapılması için yetki verir. Komisyoncu, ücret karşılığında faaliyet gösterir. Yapılan sözleşmede ücret ödenmesi öngörülmemişse, bu sözleşme komisyon değil, vekalet sözleşmesi niteliğindedir. Kendi adına müvekkil hesabına hukuki işlem yapan komisyoncu, yaptığı işin hesabını vermek ve iktisap ettiği hak (ve borçları) müvekkile devretmekle yükümlüdür.

Komisyon sözleşmesi, komisyoncunun ücret karşılığında kendi adına ve vekalet verenin hesabına kıymetli evrak ve taşınırların alım satımını üstlendiği sözleşmedir. Komisyon sözleşmesinde, alım veya satıma konu olan malın alımı veya satışı için malın sahibi tarafından komisyoncuya vekalet verilmiş olmaktadır. Komisyoncu, yaptığı iş ile ilgili kendisine alım veya satım için vekalet vereni bilgilendirmek ve özellikle talimatının yerine getirildiğini kendisine hemen bildirmekle yükümlüdür. 

Komisyoncu, müvekkilinin çıkarlarını korumak ve onun çıkarlarına ters düşen davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür. Olası çıkar çatışmalarının önlenebilmesi amacıyla, komisyoncunun bizzat taraf durumuna girerek müvekkili ile işlem yapması kural olarak kabul edilmemiştir. Ancak müvekkil bakımından herhangi bir zarar görme tehlikesinin söz konusu olmadığı istisnai bazı durumlarda komisyoncunun taraf olmasına, başka bir deyişle alıcı ya da satıcı olarak müvekkili ile işlem yapmasına izin verilmiştir. 

Komisyoncunun ücret ödenmesini talep edebilmesi için sözleşmenin ifa edilmiş olması ve üçüncü kişinin müvekkil hesabına satın alınan malları komisyoncuya teslim etmiş ya da müvekkil hesabına satılan malların bedelini komisyoncuya ödemiş olması gerekir.  Komisyoncu, müvekkili için yaptığı tüm masrafların ve verdiği avansların faiziyle birlikte ödenmesini isteme hakkına sahiptir. Komisyoncunun sattığı malın bedeli ve satın aldığı mal üzerinde hapis hakkı vardır. 

Kaynakça: 

Aydemir E./Memiş Y./Ruhi, A./Uçakhan, S./Bahadır, Ç.: Hukuk Davaları, Ankara, 2016.

Arkan, S.: Ticari İşletme Hukuku Ankara, 2017. 

Kayar, İ.: Ticari İşletme Hukuku, Ankara, 2018.