BOŞANMA DAVASI DEVAM EDERKEN EŞLERDEN BİRİNİN ÖLMESİNİN BOŞANMA DAVASINA ETKİSİ

Av. Mustafa Alper KÜÇÜKYILMAZ
Av. Emre ÇALIŞKAN

Evlilik birliği; ölüm, gaiplik, cinsiyet değişikliği ve boşanma ile sona erebilir. Eşlerden birinin ölümü ile evlilik birliği kendiliğinden sona erer. Yani boşanma davası sırasında eşlerden birinin ölümü, boşanma davasının konusuz kalacağı anlamına gelmektedir.

Boşanma davası devam ederken, eşlerden birinin ölmesi halinde, ölen eşin mirasçıları davaya yalnızca kusurun belirlenmesi noktasında devam edebilirler. Kusurun belirlenmesi için davaya devam edilmesi miras hukuku kapsamındadır. Kanun koyucu Türk Medeni Kanunu’nun 181.maddesinde bu konuyla ilgili özel bir düzenleme getirmiştir. Kanunun 181. Maddesi 1.fıkrasına göre boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamamaktadır, 181.maddenin 2.fıkrasına göre boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunu ispatlaması halinde eşler birbirinin yasal mirasçısı olamayacaktır. Ölen eşin hem yasal mirasçıları hem de atanmış mirasçıları boşanmaya sebep olan olaylarda kusurun sağ kalan eşte olduğunu ispat ederek miras hukuku kapsamındaki haklarının ortadan kaldırılmasını talep edebilir. Ölen eşin mirasçıları arasında zorunlu dava arkadaşlığı durumu söz konusu değildir; mirasçılardan sadece birinin davaya devam etmesi yeterlidir.

Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölmesi halinde aile mahkemesi, ölen eşin tüm yasal ve atanmış mirasçılarına birer tebligat gönderir ve davaya devam edip etmeyeceklerini sorar. Bu tebligat sonrasında mirasçılar dosyaya dahil olursa yargılama kaldığı yerden devam eder. Mahkeme bazen ölen eşin mirasçılarına davaya devam edip etmeyecekleri konusunda tebligat göndermeyebilir, bu tebligat gelmese dahi ölen eşin mirasçıları ilgili mahkemeye sunacakları dilekçe ile davaya müdahil olabilirler. Yargılama esnasında ölen eşin mirasçıları dahil oldukları mahkemeye yeni deliller sunamaz. Yargılama mevcut deliller ışığında devam eder. Yargılama neticesinde sağ kalan eşin, boşanmaya neden olan olaylarda kusurlu olduğu ispat edilirse sağ kalan eşin mirasçılığı ortadan kalkar. Ölen eşin mirasçılarının devam ettirdiği bu dava boşanma davası olarak değil sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığının tespiti davasıdır. Bu sebeple sağ kalan eş kusurlu olsa dahi boşanmaya karar verilmez. Mahkeme, ‘’sağ kalan eşin kusurlu olduğunun tespitine’’ veya ‘’sağ kalan eşin kusurlu olduğuna dair tespit talebinin reddine’’ dair hüküm verir. Bu verilen karar miras hukukuyla ilgilidir. Mahkeme hiçbir şekilde eşlerin boşanmalarına dair hüküm kuramaz. Mahkeme boşanma davası yargılaması neticesinde, bu konuda ‘’karar verilmesine yer olmadığı’’ şeklinde karar verir.

İlgili Yargıtay Kararları

Kusur Durumunun Tespiti ve Davanın Açılmamış Sayılması Hakkında Verilen Kararlar

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 27.12.2018 tarihli 2017/1588 E., 2018/2045 K. sayılı kararında; yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda boşanma davası devam ederken eşin ölmesi durumunda; ölenin mirasçılarının davayı kusur yönünden devam ettirebileceği, mahkemece yapılacak olan yargılamanın boşanmaya yönelik olmayıp yalnızca kusur durumunun saptanmasına yönelik olacağını açık bir şekilde ortaya koymuştur.

Ölen eşin mirasçıları davaya devam etmek zorunda değillerdir. Mirası reddeden mirasçı veya mirastan feragat eden mirasçı bu davayı devam ettiremezler. Mirasçılar davaya kusur yönünden devam etmek istemezlerse, mahkemece ‘’davanın açılmamış sayılmasına’’karar verilir.

​

Y. 2. HD. T: 11.04.2006, E:2005/17867, K: 2006/5233

‘’… Boşanma davası 08.06.2004 tarihinde açılmış, davacı 11.08.2004 tarihinde ölmüştür. Bu durumda, evlilik davacının ölümüyle sona ermiştir. Davaya, ölen davacının mırasçısı (ilk eşinden oğlu) Şükrü, davalının kusurunu tespiti yönünden devam etmiştir. Devam edilen dava boşanma davası değil , boşanmada davalı eşin kusurlu olduğunun saptanmasına yönelik tespit davasıdır. … Toplanan delillerden; davalının boşanmayı gerektirecek ağırlıkta bir kusurunun varlığı kanıtlanmamıştır. Mahkemece verilen, davanın reddine dair olan karar; yukarıda açıklanan sebeple kusurun tespiti davasının reddine münhasır olmakla davacının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar verilmesi gerekmiştir. …’’

Y. 2. HD. 2019/4155 E. 2019/11747 K.

Nüfus kaydına göre davacı …’nin 16.11.2019 tarihinde öldüğü anlaşılmaktadır. Bu halde evlilik ölümle sona ermiş, boşanma davası konusuz kalmıştır. Ancak mirasçılar kusurun tespiti yönünden davaya devam edebileceklerinden, mahkemece yargılamaya devamla, ölüm nedeniyle konusuz kalan dava hakkındaki karar verilmesine yer olmadığı ve Türk Medeni Kanunu ‘nun 181/2. Maddesi uyarınca kusur yönünden bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.